آتاری
2 اردیبهشت · · خواندن 11 دقیقه داستان کامل شرکت آتاری (Atari)
اگر به تاریخ بازیهای ویدیویی نگاه کنیم، نامی که بیش از هر نام دیگری با طلوع و سقوط این صنعت گره خورده است، آتاری (Atari) است. این شرکت نه تنها بازیهای ویدیویی را وارد خانههای مردم کرد، بلکه با یک تصمیم اشتباه، نزدیک بود کل صنعت را نابود کند. داستان آتاری، داستانی از نوآوری جنونآمیز، رقابت تلخ و درسهای گرانقیمت تجاری است.
۱. تولد از یک میز پینگپنگ (۱۹۷۲)
داستان آتاری در سال ۱۹۷۲ و در سانفرانسیسکو آغاز شد. نولان بوشنل (Nolan Bushnell) و تد دابنی (Ted Dabney)، دو مهندس جوان، ایدهای ساده اما انقلابی داشتند: ساختن یک دستگاه بازی که مردم حاضر باشند سکه در آن بیندازند.
اولین محصول آنها بازی Pong بود. این بازی شبیهساز تنیس روی میز بود و از دو خط عمودی (راکتها) و یک نقطه (توپ) تشکیل شده بود. Pong به قدری محبوب شد که ماشینهای بازی آن در بارها و کلوپهای شبانه آمریکا پر از مشتری شدند.
- نامگذاری: بوشنل میخواست نام شرکت را "Syzygy" بگذارد، اما متوجه شد این نام قبلاً ثبت شده است. او سپس نام "Atari" را انتخاب کرد. این کلمه ریشهای در بازی شطرنج ژاپنی (Go) دارد و به معنی "حمله تهدیدآمیز" است. بوشنل میگفت: "ما میخواهیم مثل یک حرکت شطرنجی، حریف را تهدید کنیم!"
۲. عصر طلایی و ظهور کنسول خانگی (۱۹۷۷)
در دهه ۷۰، آتاری تنها یک سازنده ماشینهای آرکید (بازیهای سالنی) نبود. در سال ۱۹۷۷، آنها با انتشار سری Atari 2600 (که ابتدا VCS نامیده میشد) انقلابی در صنعت به پا کردند.
برای اولین بار، بازیها قابل تعویض بودند. به جای اینکه کل بازی روی یک تراشه solder شده باشد، بازیها روی کارتریجهای پلاستیکی کوچک عرضه میشدند. این یعنی یک کنسول و صدها بازی مختلف. آتاری 2600 استاندارد جدیدی در جهان سرگرمی خانه ایجاد کرد و آتاری به برند شناختهشدهای در فرهنگ عامه تبدیل شد.
۳. جنگ سرد با نینتندو و ظهور پکمن
در اواسط دهه ۸۰، آتاری در اوج قدرت خود بود، اما یک دشمن قدرتمند در راه بود: نینتندو. در حالی که آتاری روی سختافزار تمرکز داشت، نینتندو روی "کیفیت بازی" و "شخصیتهای محبوب" مثل ماریو تمرکز کرده بود.
اما بزرگترین ضربه به آتاری از یک بازی دیگر وارد شد: Pac-Man. آتاری حقوق انتشار پکمن برای کنسولهای خانگی (Atari 2600 و 5200) را با قیمتهای سرسامآور خریداری کرد. انتظار میرفت این بازی پدیدهای باشد، اما نسخههای خانگی پکمن پر از باگ بودند، گرافیک ضعیفی داشتند و اصلاً شبیه نسخه آرکید نبود. این یکی از اولین شکستهای بزرگ در مدیریت محصول تاریخ بازیهای ویدیویی بود.
۴. تراژدی ET: بدترین بازی تاریخ؟
اگر پکمن ضربه اول بود، بازی E.T. the Extra-Terrestrial ضربه مرگبار بود.
استیون اسپیلبرگ حقوق فیلم "بیگانهها" (E.T.) را به آتاری فروخت و آتاری مجبور بود تا قبل از کریسمس ۱۹۸۲، نسخه بازی را منتشر کند.
- فشار زمانی: بازیکنان فقط ۵ هفته فرصت داشتند تا بازی را بسازند!
- کیفیت: بازی بسیار گیجکننده، کند و خستهکننده بود.
- تعداد تولید: آتاری بیش از ۴ میلیون کارتریج تولید کرد، اما تنها ۱.۵ میلیون نفر آن را خریدند.
میلیونها نسخه بیفروش مانده در انبارها باقی ماند. شایعهای وجود داشت که این کارتریجها در بیابانهای نیومکزیکو دفن شدند (هرچند بعداً مشخص شد این شایعه اغراقآمیز بود، اما نمادین شد). فروش بازی ET باعث شد آتاری میلیاردها دلار ضرر کند و اعتبار خود را برای همیشه از دست بدهد.
۵. سقوط و فروپاشی (۱۹۸۳)
سال ۱۹۸۳ به عنوان "رکود بزرگ بازیهای ویدیویی" (Video Game Crash of 1983) در تاریخ ثبت شد. دلایل سقوط آتاری و صنعت آمریکا چندگانه بود:
- اشباع بازار از بازیهای بیکیفیت.
- ظهور کنسولهای ارزانقیمت متفرقه.
- شکست سنگین ET و پکمن.
- از دست دادن اعتماد مصرفکنندگان به برند آتاری.
در نهایت، جنرال مایکروالکترونیکس (General Motors) که مالک آتاری بود، در سال ۱۹۸۴ بخش بازیهای خانگی آتاری را با ضرر ۱ میلیارد دلاری به فروش رساند. این شرکت به دو بخش تقسیم شد:
- Atari Games: که روی بازیهای آرکید (سالنی) تمرکز کرد و هنوز هم فعالیت دارد.
- Atari Corporation: که روی کنسولهای بعدی مثل Atari 7800 و Jaguar تمرکز کرد، اما دیگر هرگز به قدرت سابق بازنگشت.
۶. بازگشت افسانه (آتاری امروزی)
داستان آتاری در سال ۱۹۸۴ تمام نشد. در سالهای بعد، این نام بارها خرید و فروش شد تا اینکه در سال ۲۰۰۸، شرکت فرانسوی Infogrames نام خود را به Atari SA تغییر داد و حق مالکیت نام و لوگوی اصلی آتاری را به دست آورد.
امروزه آتاری:
- ناشر مستقل بازیهای ویدیویی است (مانند سری Atari 50 برای جشن ۵۰ سالگی).
- بر روی بازیهای استراتژیک و شبیهساز تمرکز دارد.
- نمادی از نوستالژی و تاریخ پرفرازونشیب گیمینگ است.
۷. درسهایی از آتاری برای دنیای امروز
داستان آتاری به ما چند درس مهم میآموزد:
- کیفیت مهمتر از سرعت است: فشار برای انتشار سریع محصول (مثل ET) میتواند برند را نابود کند.
- حفاظت از اکوسیستم: نینتندو با کنترل سختگیرانه روی کیفیت بازیهای شخص ثالث (Third-party)، از سقوطی که آتاری تجربه کرد، جلوگیری کرد.
- نوآوری کافی نیست: نوآوری در سختافزار (مثل Atari 2600) عالی بود، اما بدون محتوای خوب، دوام نمیآورد.
جمعبندی
آتاری پدربزرگ صنعت بازیهای ویدیویی است. اگرچه هرگز نتوانست جایگاه انحصاری خود را حفظ کند، اما فرهنگ گیمینگ را شکل داد. بدون آتاری، شاید امروز کنسولهای خانگی به شکل امروزی وجود نداشتند و بازیهایی مثل ماریو یا زelda هرگز متولد نمیشدند.
نام Atari همیشه یادآور این حقیقت است که در دنیای تکنولوژی، موفقیت سریع میتواند به سرعت به شکست بزرگ تبدیل شود، مگر اینکه کیفیت و احترام به مصرفکننده در اولویت باشد.
نمونه ای از بازی هواپیمای کنسول آتاری ( زبان کیبورد رو روی انگلیسی تنظیم کنید و با دکمه ی x شلیک کنید!)